OPIS I ANALIZA PRZYPADKU.

 

 

 

OPIS I ANALIZA PRZYPADKU ROZPOZNAWANIA I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU WYCHOWAWCZEGO.

 

 

PRACA Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM PSYCHORUCHOWO ORAZ ZANIEDBANYM PRZEZ DOM RODZINNY.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                              OPRACOWAŁA:

                                                        mgr Marzena Iwanicka.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.     IDENTYFIKACJA PROBLEMU.

 

   Pracuję w Przedszkolu Miejskim w grupie dzieci 6 – letnich.

Problem , którym się zajęłam dotyczy nadpobudliwości psychoruchowej, a co za tym idzie, problemów z przyswajaniem wiedzy oraz pozycji, jaką dany wychowanek zajmuje w grupie rówieśniczej. Obserwując zachowanie dziecka, zastanawiałam się, w jaki sposób poprawa zachowania chłopca wpłynie  na zmianę jego pozycji w grupie rówieśniczej.

   Powyższa analiza dotyczy dzieci 6 – letnich, które w większości podjęły nauczanie przedszkolne w wieku lat 3 –ech. Grupa liczy 26 dzieci i prezentuje różny poziom uzdolnień, zainteresowań. Obok 20 dzieci, które nie sprawiają większych problemów wychowawczo – dydaktycznych, jest 6 –ro wychowanków wymagających prowadzenia systematycznych zajęć indywidualnych.

W trakcie mojej pracy zwracałam dużą uwagę na  wychowanie społeczno – moralne, odróżnianie dobra od zła chęć niesienia pomocy innym w sytuacjach trudnych. Dzięki tym działaniom dzieci chętnie pomagają sobie w trudnych sytuacjach, wzajemnie się akceptują.

W grupie uczniów słabszych szczególnie wyróżnia się R. S. Jego problemy dotyczą przede wszystkim nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (niepokój ruchowy, ogryzione paznokcie, szybkie tempo pracy, pochopność w udzielaniu odpowiedzi).

Dziecko to ma problemy z koncentracją uwagi. Bardzo łatwo jest go wyprowadzić z równowagi, jest wówczas wybuchowy, kłótliwy, także agresywny w stosunku do otoczenia. Ponadto łatwo ulega rozproszeniu, zajmuje się coraz to nowymi czynnościami i ani przez chwilę nie usiedzi spokojnie na miejscu.. Przybiera różne pozycje na krześle, na podłodze. Jedynie silna motywacja pomaga mu się skoncentrować i utrzymać uwagę przez dłuższy czas. Chłopiec ma również problemy z przywoływaniem doświadczeń wzrokowych. Najwięcej trudności sprawia mu pamięć wzrokowa sekwencyjna, gdyż bardzo często nie pamięta kolejności przedmiotów, wyrazów w zdaniu, czy też cyfr w numerze.

Dziecko ma również obniżony poziom graficzny wykonywanych prac. Podczas rysowania, pisania, mocno przyciska kredkę, ołówek do kartki, linie są drżące, pismo o nierównych literach. Rysunek dziecka jest ubogi w szczegóły, można zauważyć brak orientacji przestrzennej, słabe rozplanowanie rysunku w przestrzeni.

Jego wzmożone napięcie emocjonalne wpływa niekorzystnie na poziom czynności percepcyjnych, a tym samym na poziom czynności percepcyjno – motorycznych.

Chłopiec jest nadmiernie pobudliwy, ma szczególne tendencje do pewnych agresywnych zachowań. Gdy mu coś zagraża, próbuje dominować. Widać u niego pewną powierzchowność uczuć, nie potrafi wyciągnąć wniosków z własnych doświadczeń co z kolei prowadzi do osłabienia jego pewności siebie.

Bardzo często dziecko nie potrafi zintegrować swoich ruchów ze spostrzeganiem zmysłowym. Jego ruchy są nieskoordynowane, np. z muzyką, doznaniami wzrokowymi. Dziecko porusza się szybciej od określonych reguł, czy też doznań.

   Obserwując zachowanie R.S. podczas zabaw dowolnych,, zauważyłam, że poszukuje on kontaktu z innymi dziećmi, które często nie akceptują proponowanych przez niego zabaw. Wówczas, aby zwrócić na siebie uwagę, chłopiec doprowadza do takich sytuacji, jak : popychanie, szarpanie, także różnych form agresji (kopanie, bicie innych) a to jest główną przyczyną izolacji z grupy rówieśniczej.

Uważam, że kłopoty dziecka tkwią w :

- wychowaniu rodzinnym, domowej sytuacji i atmosferze;

- zdrowiu fizycznym i psychicznym dziecka (duża absencja chorobowa);

- jego zdolnościach i brakach, a  także na temperamencie.

   Zajmując się tym problemem, chcę podjąć próbę zmiany pozycji R.S. w grupie oraz wspomóc rozwój jego zaburzonych sfer rozwojowych.

2. GENEZA I DYNAMIKA PROBLEMU.

 

 

   Podczas wieloletniej praktyki pedagogicznej, zaobserwowałam, iż w przedszkolu, nie tworzy się jeszcze zwarty kolektyw. W tym czasie rolę dominującą odgrywa przede wszystkim rodzic i nauczyciel. To ich zachowanie i postępowanie wpływa na postępowanie dzieci, ich zachowanie, wzajemne stosunki.

Dzieci w grupach przedszkolnych dobierają się w pary, zespoły, czy też grupy, uwzględniając przy tym swoje zainteresowania, sposób zachowania, próbują także bawić się dziećmi, które reprezentują wyższy poziom intelektualny. Dzieci, które mają problemy emocjonalne, czy też problemy w zakresie nauki, często są odrzucane przez inne dzieci. Fakt ten sprawia, że ich funkcjonowanie w grupie społecznej jest zaburzone, tracą one poczucie własnej wartości. Jest to poważny problem, gdyż takie dziecko będzie miało duże problemy w szkole. Dlatego też należy dokładnie zdiagnozować problemy wychowawcze dziecka.

   Już w grupie III ( 5 – latki) bacznie obserwowałam R.S. Chłopiec wychowuje się w rodzinie pełnej, jest jedynakiem. Jego rodzice są głuchoniemi. Matka posiada wykształcenie zawodowe, obecnie przebywa na rencie chorobowej. Ojciec również posiada wykształcenie zawodowe. Chłopiec sprawia rodzicom duże problemy – nie słucha ich, jest uparty, niespokojny. Na polecenia rodziców reaguje wytykaniem języka, krzykiem, buntem. Jest to dla nich ogromnie trudny problem wychowawczy, tym bardziej, że nie mogą się z nim porozumieć słownie (dane z wywiadu z matką w formie pisemnej). W rozmowie z matką zaproponowałam skierowanie dziecka do Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej, jednak moja propozycja została odrzucona. Matka stwierdziła, iż dziecko nie ma problemów nauce tylko z zachowaniem, więc psycholog jest tutaj nie potrzebny. To nauczycielka powinna tak pokierować chłopcem, aby radykalnie zmienił swój sposób zachowania w stosunku do rodziców i innych dzieci.

Na zebrania grupowe oraz konsultacje indywidualne przychodzi zawsze tylko matka. Nie interesują jej postępy dydaktyczne dziecka, jego możliwości, zainteresowania. Najważniejszym problemem jest stan zdrowia dziecka, tj, zwracanie uwagi na to, by dziecko się nie spociło, gdyż zaraz się przeziębi. Czasami zdarzają się sytuacje, że matka chce obejrzeć prace syna, pyta się co należy , zrobić w domu, jak postępować, by dziecko zmieniło swój sposób zachowania. Niestety, dziecko przynosi na drugi dzień książki czy też zeszyty ćwiczeń z nieodrobionymi pracami.

Wobec braku zainteresowania ze strony rodziców, postanowiłam, iż pomogę chłopcu w nauce, a także przystosowaniu się do społeczności oraz akceptowaniu praw innych dzieci. Przygotowałam zestaw ćwiczeń rozwijających percepcję wzrokową, przestrzenną a także sprawność grafomotoryczną. Zaczęłam prowadzić dzieckiem zajęcia indywidualne, które podniosły w dziecku wiarę we własne siły i możliwości. Dziecko coraz częściej prosi o ćwiczenia do wykonania, jest dumny ze swoich umiejętności, powoli się wycisza, potrafi na dłuższy czas skupić uwagę na konkretnym działaniu, częściej bawi się z kolegami nie narzucając im swojej woli, choć czasami mają miejsce jeszcze zachowania agresywne.

 

 

 

 

 

 

 

 

  1. ZNACZENIE PROBLEMU.

 

   Do prawidłowego rozwoju osobowości dziecka potrzebna jest odpowiednia atmosfera w przedszkolu, w domu, właściwa samoocena, akceptacja grupy. W okresie edukacji przedszkolnej, ocena własnych umiejętności opiera się na opiniach rodziców i nauczycieli, także częściowo na ocenie kolegów. Sukcesy w nauce kształtują pozytywną ocenę jednostki w grupie, a także jej samoakceptację. W przypadku zaburzeń analizatora wzrokowego, pamięci fonologicznej, należy podjąć prace wyrównawczo – kompensacyjne, aby zmniejszyć lub wyeliminować problemy edukacyjne.

   Podłożem zaniedbań chłopca , było pozostawienie go „samemu sobie” – brak kontaktu werbalnego z rodzicami. Dziecko Było osamotnione i zagubione, nie miało wsparcia od rodziców, którzy nie potrafili otoczyć syna opieką i wytworzyć odpowiedniego klimatu w domu.

   „W wielu wypadkach brak podstawowych wiadomości o procesach rozwojowych dzieci i młodzieży, brak taktu pedagogicznego i umiejętności podtrzymywania słabnących kontaktów, stanowią główną przyczynę niepożądanych stosunków między rodzicami i dziećmi”, (M . Żebrowska, Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, PWN,W – wa 1966).

   Nieumiejętne postępowanie rodziców wskazuje na daleko idący brak elastyczności w dostosowaniu się ich do zmian zachodzących w dzieciach. Często rodzice próbując podtrzymać swój autorytet, stosują zakazy, groźby, kary, co przyczynia się do zrywania więzów uczuciowych i wytworzenia dystansu, zamknięcia się przed rodzicami, co później jest bardzo trudno zlikwidować. Jeśli taka sytuacja trwa zbyt długo może doprowadzić do powstania bariery obronnej organizmu oraz pojawienie się objawów nerwicowych. Zadaniem przedszkola było rozładowanie napiętej sytuacji w relacji chłopiec – rodzice i chłopiec – przedszkole. Dziecko początkowo niechętnie akceptowało działania podjęte ze strony nauczyciela, jednak po krótkim czasie aktywnie włączyło się w ten proces.

 

 

 

  1. PROGNOZA ROZWOJU SYTUACJI.

 

PROGNOZA POZYTYWNA:

 

 

PROGNOZA NEGATYWNA:

 

 

 

 

  1. PROPOZYCJE ROZWIĄZANIA PROBLEMU – PLANOWANIE DZIAŁAŃ.

 

 

CELE:

 

Zorganizowanie pomocy R.S. w relacjach z rówieśnikami oraz w zakresie własnej osoby.

 

L.P.

ZADANIA

SPOSOBY REALIZACJI

SPODZIEWANE EFEKTY

OSOBY ODPOWIEDIALNE

TERMINY

1.

1. Systematyczny kontakt z rodzicami dziecka.

- konsultacje indywidualne;

-rozmowy okolicznościowe

-

- zainteresowanie się rozwojem dziecka;

współpraca nauczyciel – rodzic – dziecko

 

 

 

Nauczyciel grupy

II półrocze roku szkolnego 2003/2004

2.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Zorganizowanie systematycznej i profesjonalnej pomocy.

 

 

 

 

 

 

 

a/ praca z dzieckiem na zajęciach oraz zajęcia indywidualne

 

b/ udział w zajęciach w Poradnii Psychologiczno – Pedagogicznej

 

- wyrównanie braków deficytów określonych obszarów edukacyjnych

- dziecko dostosowuje się do podanych norm ,reguł zachowania

 

Nauczyciel grupy

 

Terapeuta pedagogiczny

 

 

 

Psycholog

j.w

 

2 x w tyg

 

 

 

 

wg harmonogramu

3.

1. Wspomaganie poczucia własnej wartości dziecka.

a/ prowadzenie zabaw integrujących

 

 

 

b/ wprowadzenie dyżurów w różnych dziedzinach

 

c/ prowadzenie zabaw metodami aktywnymi wyzwalającymi ciekawość poznawczą

- dziecko czuje się bezpieczne w grupie, akceptowane przez rówieśników.

 

- dziecko czuje się potrzebne w życiu społecznym grupy

 

 

 

- dziecko potrafi skupić się na wykonywanej czynności, współpracuje z kolegami

 

 

Nauczyciel grupy

 

 

 

 

 

j/w

 

 

 

 

 

 

 

 

j/w

II półrocze rok.szkolnego 2003/2004

 

 

 

 

 

j/w

 

 

 

 

 

 

 

 

j/w

 

 

 

 

 

  1. PRZEBIEG I EFEKTY DZIAŁAŃ.

 

  1. Od dnia 12.02.2004r. prowadzę działania wychowawczo – dydaktyczne w formie indywidualnych zajęć. Program terapii dla R.S. prowadzony jest w oparciu diagnozę i działania naprawcze, które opracowałam samodzielne, jako specjalista terapii pedagogicznej.
  2. Obserwacje dziecka R.S. podczas zajęć odbywających się w klasie dotyczą:

- jego aktywności na zajęciach;

- zainteresowania tematyką zajęć;

- samodzielności w podejmowanych działaniach;

- poprawności wykonywania zadań,

- współpracy z rówieśnikami.

Efektem obserwacji przed przeprowadzeniem pomiaru wstępnego były następujące spostrzeżenia:

- chłopiec często mówi nie na temat;

- wykazuje niski poziom zainteresowania zajęciami,

- szybko wykonuje polecenia, działania do wykonania – prace są niestaranne,

- często myślami „Buja w obłokach”.

Drugi etap badań metodą obserwacji po zakończeniu wprowadzania zmiennej niezależnej, pozwolił ustalić, że dziecko charakteryzuje się następującymi formami zachowań:

-często zabiera głos na zajęciach i odpowiada poprawnie na pytania;

- jego poziom zainteresowania zajęciami jest przeciętny – na dłużej potrafi skupić uwagę;

- stara się wykonywać prace starannie, wolniej bez pośpiechu, nawiązuje systematyczne kontakty z rówieśnikami.

Interpretując wyniki obserwacji stwierdzić będzie można, czy dziecko nadpobudliwe psychoruchowo, zaniedbane przez dom rodzinny i równocześnie mające słabe osiągnięcia w nauce, zmieniło lub też nie zmieniło swojego sposobu zachowania w efekcie poprawy swoich wyników w nauce.

 

BIBLIOGRAFIA:

S. Mika, Psychologia społeczna, Warszawa 1984,PWN

W. Zaczyński, Praca badawcza nauczyciela, Warszawa 1984,WSiP

D.Ekiert – Grabowska, Dzieci nieakceptowane w klasie szkolnej, Warszawa,1982

A.Janowski, Poznawanie uczniów, Warszawa 1985 WSiP